مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
248
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
دوم قول اول كوشيده است اعتبار احكام نجوم را به اثبات رساند . همچنين گفتهاند كه اين كتاب را سند بن على نوشته و به ابو معشر اهدا كرده بود و او آن را به خود نسبت داده است . تنها بخشى از اين اثر منتشر ، و گزيدههايى از آن نيز در حدود سال 379 ق / 1000 م به يونانى ترجمه شده است . در ميان ترجمههاى متعددى كه به زبان لاتينى به عمل آمده ، ترجمهء يوحنا اشبيلى مشهورتر است . چاپ تصويرى اين كتاب در 1405 ق / 1985 م در فرانكفورت منتشر شده است . اين اثر به زبانهاى انگليسى و آلمانى ترجمه شده است . واده رسالهاى با عنوان « دفاعى از احكام نجوم در كتاب المدخل ابو معشر » نوشته كه در شمارهء 5 « سالنامهء اسلامشناسى » ، در 1963 م منتشر شده است . 5 . كتاب المواليد الصغير ، كه چند بار در قاهره به چاپ رسيده است . اين اثر مشتمل بر 2 مقاله و 13 فصل است . 4 فصل اول آن در سحر و احكام نجوم در ادوار مختلف ، 5 فصل بعدى مطالب عجيبى دربارهء سحر و پيشگويى و 4 فصل آخر آن دربارهء مواليد است . ب - خطى : 1 . اصل الاصول ، دربارهء مواليد . ابو العنبس صيمرى آن را از تأليفات خود مىدانسته است . در برخى از نسخههاى خطى اين كتاب نيز نام مؤلف صيمرى آمده است ، اين كتاب با عنوان الاصل فى علم النجوم و سرائر الاسرار نيز ناميده شده است . نسخههايى از آن در كتابخانهء ملى ، آستان قدس و اسكوريال موجود است . 2 . كتاب الالوف . اين كتاب يكى از مهمترين آثار ابو معشر است كه اصل آن از بين رفته ، ولى احمد بن محمّد بن عبد الجليل سجزى بخشهايى از آن را با عنوان منتخبات كتاب الالوف در جامع شاهى و بخشى ديگر را با عنوان فصل من كتاب الالوف فى اجتماع الكواكب السبعة و مبادى التواريخ به صورت مستقل آورده است . بخشى از اين كتاب كه در آن مطالبى دربارهء « نسىء » آمده ، در منتهى الادراك فى تقاسيم الافلاك ، اثر عبد الجبار بن محمّد خرقى نقل شده است . اين بخش توسط محمود افندى در « مجلهء آسيايى » ( 1858 م ) به چاپ رسيده است . ليپرت نيز قسمتهايى از آن را كه در كتابهاى ديگر نقل